Als een testament niet doet wat u denkt

Een ouder stel dacht de nalatenschap voor hun vijf kinderen perfect te hebben geregeld. Eén zin in hun testament bleek echter verstrekkende gevolgen te hebben.

Door mr. Buijze

In deze wekelijkse column schrijft mr. Buijze over testamenten die hij in zijn praktijk tegenkomt. De namen en bedragen zijn vanwege privacyoverwegingen fictief. De aangehaalde teksten uit de testamenten zijn authentiek en niet aangepast.

Een afspraak aan huis

In de laatste week van september 2026 bezocht ik in Katwijk aan Zee een vriendelijk stel: een man van 78 en een vrouw van 75. Zij wonen samen op basis van een samenlevingsovereenkomst. Hun moderne appartement heeft een overwaarde van € 500.000; daarnaast staat er € 100.000 op de bank. Het gezamenlijke vermogen bedraagt daarmee € 600.000. Zowel de woning als het spaargeld is van hen samen.

De man heeft drie kinderen uit een eerdere relatie, de vrouw twee. Na een lezing die zij enkele weken daarvoor hadden bijgewoond, maakten zij een afspraak bij hen thuis. Zodra de koffie was ingeschonken, haalde de vrouw de testamenten tevoorschijn. “Wij dachten dat we alles goed hadden geregeld, maar na uw lezing zijn we toch gaan twijfelen”, begon de man.

De samenlevingsovereenkomst bevatte weinig bijzonders. Opvallend was hooguit de bepaling dat, mocht de relatie ooit eindigen, de twee Tefal-pannen van de man zouden blijven.

“We hebben samen vijf kinderen”

Voordat ik de testamenten bekeek, vroeg ik naar hun wensen. Het antwoord was helder: “We hebben samen vijf kinderen. Zo voelt het voor ons en zo willen we het ook regelen.” De man voegde eraan toe dat hun testamenten van acht jaar geleden dit volgens hem al perfect vastlegden. Alleen het fiscale deel zou nog ontbreken.

Ik nam het eerste testament uit de envelop en las: “Ik benoem mijn kinderen, voor gelijke delen, als enige erfgenamen van mijn nalatenschap.”

Ik las de zin hardop voor, maar kreeg niet de reactie die ik verwachtte. Daarom herhaalde ik hem en vroeg ik of dit werkelijk de bedoeling was. Na een korte blik naar elkaar zei de vrouw dat zij het niet begreep. “Het gaat toch naar mijn kinderen?”

Alleen de eigen kinderen erven

Dat klopte — maar uitsluitend voor haar eigen kinderen. De kinderen van haar partner waren niet als erfgenaam aangewezen. Wettelijk zijn alleen haar eigen afstammelingen haar kinderen; de kinderen van haar partner erven zonder aanvullende regeling niet van haar.

“Dus alles gaat naar mijn partner en mijn eigen kinderen?”, vroeg de vrouw. Ook dat was niet juist. Volgens het testament ging haar nalatenschap rechtstreeks naar haar kinderen — niet naar haar partner. Bij haar overlijden zou haar partner daardoor direct € 300.000 aan haar kinderen moeten uitkeren.

De man reageerde geschrokken: “Maar dat kan helemaal niet. Al het geld zit in de woning. Wie heeft dit bedacht?”

De handtekening onder de akte

In de akte stond dat het stel zijn wensen mondeling en zakelijk aan de notaris had doorgegeven, waarna de notaris daarvan een ontwerp had opgesteld. Vervolgens zou de inhoud met hen zijn doorgenomen en uitgelegd. Daarna waren zij akkoord gegaan en hadden zij hun handtekening gezet.

Het stel begreep er niets meer van. Eén ding wisten zij wel zeker: dit was absoluut niet wat zij met hun testamenten hadden willen bereiken.

De les van deze week: een testament kan juridisch glashelder zijn en toch iets heel anders regelen dan de maker voor ogen had. Wens en waanzin liggen soms in elkaars verlengde.